Kalp krizinde zamanın önemi

Cem Yılmaz’ın göğüs ve sırt ağrısı başladıktan sonra 112’yi araması ve kendi imkânlarıyla hastaneye gitmeye çalışmaması da bu açıdan dikkat çeken bir örnek oldu. Hastanede kalp krizi geçirdiği belirlenen Yılmaz’a anjiyografi sırasında balon ve stent işlemi uygulandı.

Kalp krizinde kalp kasına ne oluyor?

Kalp krizi çoğunlukla kalbi besleyen damarlardan birinin aniden tıkanmasıyla meydana geliyor. Kan akımının kesilmesiyle kalp kası yeterli oksijeni alamıyor ve damar kapalı kaldıkça dokudaki hasar ilerleyebiliyor.

Bu nedenle tıkalı damarın balon veya stentle mümkün olan en kısa sürede açılması, kalp kasının korunması açısından kritik önem taşıyor.

Kalp krizi her zaman şiddetli ağrıyla mı başlar?

Kalp krizi denildiğinde çoğu kişinin aklına aniden başlayan çok şiddetli bir göğüs ağrısı geliyor. Ancak belirtiler her kişide aynı şekilde ortaya çıkmayabilir. Bazı hastalarda göğsün ortasında baskı, ağırlık, sıkışma veya yanma hissi görülürken, bazı kişilerde ağrı daha hafif seyredebilir.

Prof. Dr. Veysel Ozan Tanık, özellikle birkaç dakikadan uzun süren, tekrarlayan veya eforla ortaya çıkan göğüs ağrılarının önemsenmesi gerektiğini ifade etti. Ağrının kola, omuza, sırta, boyuna veya çeneye yayılması da kalp kaynaklı bir sorun açısından değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında yer alıyor.

Müdahaleye kadar geçen süre kalp kasını etkiliyor

Kalp krizinde özellikle ilk 60–90 dakika, yani “altın saatler”, önemli kabul ediliyor. Burada belirleyici noktalardan biri, hastanın koroner girişim yapılabilen bir merkeze ne kadar sürede ulaştırılabildiği.

Prof. Dr. Veysel Ozan Tanık, bu noktada şu sorunun önem kazandığını ifade etti: “Kalp krizini nerede geçiriyorsunuz ve anjiyografi ve stent işlemlerinin yapılabildiği bir merkeze ne kadar sürede ulaşabilirsiniz?”

Hastanın bulunduğu yerden uygun merkeze ulaşmasına kadar geçen süre, uygulanacak girişimin zamanlamasını doğrudan etkileyebilir.

Ambulans yalnızca bir ulaşım aracı değildir

Göğüs ağrısı başladığında kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmeye çalışması, “Geçer belki” diye beklemesi veya bir yakınının gelmesini beklemesi doğru bir yaklaşım değildir.

112 ekipleri hastayı bulunduğu yerde değerlendirebilir, gerekli ilk müdahaleleri yapabilir ve ihtiyaç hâlinde anjiyografi ve stent işlemlerinin uygulanabildiği uygun merkeze yönlendirebilir. Bu nedenle ambulans, yalnızca hastayı hastaneye götüren bir ulaşım aracı olarak değerlendirilmemelidir.

Her göğüs ağrısı kalp krizi değildir

Göğüs ağrısının kalp dışındaki birçok farklı nedeni olabilir. Ancak göğüste baskı veya sıkışmaya nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ve halsizlik eşlik ediyorsa kalp krizi olasılığının değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle daha önce hiç yaşanmamış, devam eden veya giderek şiddetlenen şikâyetlerde zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınması önem taşır.

Gecikme sonraki yılları da etkileyebilir

Kalp krizinde damarın uzun süre kapalı kalması, kalp kasında oluşan hasarın artmasına neden olabilir. Hasarın boyutu yalnızca kriz anını değil, kalbin sonraki dönemdeki çalışma kapasitesini de etkileyebilir.

Kalp kasının önemli bir bölümünün zarar görmesi, ilerleyen dönemde kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi sorunların gelişme riskini artırabilir. Bu nedenle erken müdahalenin temel amaçlarından biri, mümkün olduğunca fazla kalp kasını korumaktır.

Kardiyolojide sık kullanılan bir ifade, bu süreci en kısa hâliyle özetliyor: “Time is muscle.” Yani “Zaman, kalp kasıdır.”