Gebelik öncesi jinekolojik kontrol neden önemli?
Gebelik planı, yalnızca gebe kalma sürecinden ibaret değil; anne adayının gebelik öncesinde sağlık açısından değerlendirilmesi de önem taşıyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. İrem Alyazıcı, gebelik öncesi jinekolojik kontrolün olası risklerin belirlenmesine ve sürecin kişiye özel planlanmasına yardımcı olabileceğini belirtti.
Gebelik planlayan birçok kadın ilk jinekolojik kontrolünü gebelik testi pozitif çıktıktan sonra yaptırıyor. Oysa gebelik oluşmadan önce yapılacak bir değerlendirme, hem anne adayının mevcut sağlık durumunun gözden geçirilmesine hem de gebeliği etkileyebilecek bazı durumların önceden fark edilmesine olanak sağlayabilir.
Bu süreçte amaç her kadına aynı tetkikleri uygulamak değil; yaş, tıbbi öykü, önceki gebelikler, kullanılan ilaçlar ve kişisel risk faktörlerine göre uygun bir hazırlık planı oluşturmaktır.
Gebelik öncesi değerlendirme yalnızca jinekolojik muayeneden ibaret değil
Gebelik planlanırken adet düzeni, daha önce yaşanan gebelikler, düşük veya dış gebelik öyküsü, jinekolojik hastalıklar ve geçirilmiş operasyonlar değerlendirilir. Gerektiğinde rahim ve yumurtalıkların yapısı ultrasonografi ile incelenebilir.
Bunun yanında tiroid hastalıkları, diyabet, hipertansiyon, epilepsi veya romatolojik hastalıklar gibi mevcut sağlık sorunlarının gebelik öncesinde kontrol altında olup olmadığı da önem taşır.
Kullanılan ilaçlar mutlaka gözden geçirilmeli
Düzenli kullanılan ilaçlar, vitaminler, bitkisel ürünler ve takviyeler gebelik planlanırken değerlendirilmelidir. Bazı ilaçların gebelik döneminde kullanımı uygun olmayabilir veya dozlarının yeniden düzenlenmesi gerekebilir.
Ancak ilaçların hekime danışılmadan bırakılması da doğru değildir. Özellikle kronik hastalığı bulunan kadınlarda gerekli düzenlemelerin ilgili branş hekimleriyle birlikte yapılması gerekir.
Folik asit desteği gebelikten önce gündeme geliyor
Gebeliğin çok erken dönemlerinde bebeğin sinir sistemi gelişimi başladığı için folik asit desteğinin gebelik planlanırken değerlendirilmesi önemlidir. Bu nedenle desteğe gebelik öğrenildikten sonra değil, mümkünse öncesinde başlanması önerilebilir.
Kullanılacak doz ise her kadın için aynı değildir. Geçmiş gebelik öyküsü, kullanılan ilaçlar ve bazı sağlık sorunları folik asit ihtiyacını değiştirebilir.
Aşı ve enfeksiyon öyküsü neden önemli?
Gebelik öncesi dönemde kişinin aşı geçmişi ve bazı enfeksiyonlara karşı bağışıklık durumu da gözden geçirilebilir. Çünkü gebelik sırasında uygulanması uygun olmayan bazı aşıların gerekli görülmesi hâlinde gebelikten önce tamamlanması tercih edilebilir.
Bu değerlendirme, gebelik döneminde karşılaşılabilecek bazı risklerin önceden ele alınmasına yardımcı olabilir.
Daha önce düşük yaşandıysa yaklaşım değişebilir
Tek bir düşük yaşanmış olması, sonraki gebeliğin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez. Ancak tekrarlayan gebelik kayıplarında rahmin yapısal özellikleri, hormonal durumlar, genetik nedenler ve çiftlere ait diğer risk faktörlerinin araştırılması gerekebilir.
Bu nedenle daha önce yaşanan gebeliklerin nasıl ilerlediği ve nasıl sonuçlandığı, yeni gebelik planının önemli bir parçasıdır.
Yaşam tarzı gebelik hazırlığının bir parçası
Sigara ve alkol kullanımı, beslenme düzeni, kilo, fiziksel aktivite ve uyku alışkanlıkları gebelik öncesi dönemde yeniden değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında yer alır. Özellikle çok düşük veya yüksek vücut ağırlığı ve kontrol altında olmayan bazı kronik hastalıklar gebelik sürecini etkileyebilir.
Gebelik öncesi dönem, gerekli yaşam tarzı düzenlemelerinin yapılması için uygun bir zaman olabilir.
Her kadın için aynı hazırlık planı uygulanmıyor
Gebelik öncesi değerlendirmede standart ve herkese uygulanacak tek bir kontrol listesi bulunmaz. Daha önce hiç gebelik yaşamamış sağlıklı bir kadınla, tekrarlayan düşük öyküsü veya kronik hastalığı bulunan bir kadının ihtiyaçları aynı değildir.
Bu nedenle jinekolojik kontrolün gebelik gerçekleştikten sonraya bırakılmaması, olası risklerin önceden belirlenmesine ve gerekli düzenlemelerin daha gebelik başlamadan yapılmasına yardımcı olabilir. Gebelik planlamasında temel soru yalnızca “Ne zaman gebe kalabilirim?” değil, aynı zamanda “Gebeliğe ne kadar hazırız?” olmalıdır.
