Bacaklardaki şişlik ve hassasiyet lipödem belirtisi mi?

Yaz aylarında artan sıcaklıklar, özellikle bacaklarda dolaşım ve sıvı dengesiyle ilişkili yakınmaların daha fazla hissedilmesine neden olabilir. Gün sonunda artan ağırlık hissi, dokunmakla hassasiyet, kolay morarma ve bacaklarda simetrik hacim artışı bazı kişilerde yalnızca mevsimsel ödem ya da kilo alımıyla açıklanamayabilir. Bu belirtiler, lipödem adı verilen kronik yağ dokusu dağılım bozukluğu ile ilişkili olabilir.

Lipödem kilo alımıyla karıştırılabilir

Lipödem, çoğunlukla kadınlarda görülen; kalça, basen, uyluk ve bacaklarda simetrik yağ dokusu artışıyla kendini gösterebilen bir durumdur. Kişi kilo verdiğinde vücudun üst bölgesinde incelme fark edilebilirken, bacaklardaki hacim aynı oranda azalmayabilir. Bu nedenle lipödem çoğu zaman "bölgesel kilo", "ödem" ya da "inatçı yağlanma" olarak değerlendirilebilir.

Ancak lipödem yalnızca estetik görünümle ilgili bir durum değildir. Bacaklarda ağrı, baskı hissi, hassasiyet, kolay morarma ve uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık hissi günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Sıcak hava şikâyetleri artırabilir

Sıcak havalarda damar yapılarının genişlemesi, vücutta sıvı tutulumunun artması, uzun süre ayakta kalma ve hareketsizlik gibi faktörler bacaklarda dolgunluk ve ağırlık hissini artırabilir. Lipödemi olan kişilerde bu yakınmalar daha belirgin hissedilebilir.

Gün sonunda ayakkabıların sıkması, bacaklarda gerginlik hissi, merdiven çıkarken zorlanma ve uzun süre oturduktan sonra bacaklarda rahatsızlık hissedilmesi yaz döneminde daha sık fark edilebilir. Bu nedenle sıcaklarla birlikte artan bacak şikâyetlerinin yalnızca mevsimsel bir durum olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Her bacak şişliği lipödem anlamına gelmez

Bacaklarda şişlik, ağırlık hissi ve ağrı farklı nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkabilir. Varis, venöz yetmezlik, lenfödem, hormonal değişiklikler, kilo artışı veya hareketsizlik benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle lipödem değerlendirmesinde yalnızca dış görünüm yeterli değildir.

Değerlendirmede; hastanın şikâyetlerinin süresi, bacaklardaki yağ dağılımı, ağrı ve hassasiyet durumu, morarma eğilimi ile gerektiğinde damar sistemi birlikte ele alınmalıdır. Özellikle bacaklarda iki taraflı ve simetrik hacim artışı, dokunmakla hassasiyet, kolay morarma ve diyet ve egzersize rağmen bacak bölgesindeki hacmin belirgin şekilde değişmemesi lipödem açısından dikkat edilmesi gereken bulgular arasında yer alabilir.

Erken farkındalık yaşam kalitesi açısından önemlidir

Lipödem zaman içinde ilerleyebilen bir tablo olduğu için erken fark edilmesi önem taşır. Kişinin bacaklarındaki değişimleri yalnızca kilo artışı ya da hareketsizlikle açıklamaması, özellikle ağrı ve hassasiyet de eşlik ediyorsa uzman değerlendirmesine başvurması gerekir.

Tedavi planı her hastaya özel olarak oluşturulmalıdır. Lipödem yönetiminde ESWT (ekstrakorporeal şok dalga tedavisi), kilo kontrolü, düzenli egzersiz, dengeli beslenme, manuel lenf drenajı, kompresyon uygulamaları ve dolaşımı destekleyen yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir. Uygun hastalarda hekim değerlendirmesi sonrasında bazı girişimsel tedavi seçenekleri de planlanabilir. Yaklaşım; lipödemin evresi, eşlik eden damar veya lenf sistemi sorunları, kişinin şikâyetleri ve genel sağlık durumu dikkate alınarak belirlenmelidir.