Ovulasyon (Yumurtlama) nedir? Yumurtlama dönemi nasıl hesaplanır?

Ovulasyon (Yumurtlama) nedir? Yumurtlama dönemi nasıl hesaplanır?

Hamilelik için en uygunu zamanın belirlenmesi için yumurtlama dönemi hesaplaması önemli. Peki, yumurtlama dönemi ve yumurtlama dönemi hesaplama ne anlama geliyor? Memorial Hizmet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Doç. Dr. Emel Kurtoğlu Özdeş, Ovulasyon (Yumurtlama) nedir? Yumurtlama dönemi nasıl hesaplanır sorularını yanıtladı.

OVULASYON (YUMURTLAMA) NEDİR?

Bir gebeliğin gerçekleşmesi için birinci şart olgunlaşan bir yumurtanın yumurtalıktan atılması ve bir sperm ile karşılaşmasıdır. Sonrasında sağlıklı bir döllenme ve rahim içine yerleşme sonucu normal bir gebelik oluşup devam edebilir. Bu sebeple, yumurtlama gebelik için çok kritik bir aşamadır ve beyindeki hipotalamus-hipofiz denilen merkezler ile yumurtalık arasında çok sıkı ve düzgün işleyen bir sistem ile kontrol edilir. Adet kanaması başlangıcı aslında yeni bir yumurtlama döngüsünün de başlangıcıdır. 

Rahim içi dokusu kanama ile dökülmeye devam ederken beyindeki merkezlerden salınan GnRH ve onun uyardığı FSH ve LH hormon seviyeleri artmaya başlar ki bu östrojen seviyesinin artmasını ve büyüyecek bir grup yumurtanın seçilmesini sağlar. Zamanla FSH, LH ve östrojen seviyeleri daha çok artar ve yumurta boyutları da 9-10 mm ye ulaşır. Östrojen artmaya devam ederken ve FSH ve LH hormonları hafif bir düşme yaşarken, dominant yani en baskın olan yumurta seçilmiş olur ve 20-26 mm'ye kadar büyümeye devam eder. Bu esnada rahim içi dokusu da östrojene bağlı kalınlaşmakta ve rahim ağzı ve vajinal akıntı da sperm geçişini kolaylaştırmak için ince uzayan ve bol sulu bir karakter almaya başlar. Foliküler faz denilen yumurtlama öncesi bu dönem herkeste farklı olmakla birlikte ortalama 14 ile 21 gün arasında sürebilir, ergenlik döneminde daha uzayabilirken, menopoz öncesi dönemde kısalabilir. 

BİR ÖNCE EN YÜKSEK NOKTAYA ULAŞIR

Yumurtlamadan bir gün öncesinde östrojen en yüksek noktasına ulaşır ve LH hormonu ani bir sıçrayış ile birden yükselir ve ortalama bir saat kadar yüksek kalır. Bu sıçrayış yumurta etrafında lokal bazı maddelerin salınımını uyarır ve ortalama 36 saat sonra yumurtlama gerçekleşir. Atılan yumurta tüp tarafından tutulur ve rahim içine doğru ilerlemeye başlar. Yumurtlama sonrası yumurtalıktan progesteron hormonu yükselişe geçer, gebelik olursa salınımı devam ederken, döllenme ve gebelik olmazsa seviyesi düşer ve sonucunda yeni bir adet kanaması başlar. Rahim içi dokusu progesteron etkisi ile gebelik için hazırlanır ancak olmazsa kanayarak dökülür. Yumurtlama sonrası yeni bir adet dönemine kadar olan bu dönem genellikle sabittir ve 13-15 gün arasındadır.

YUMURTLAMA DÖNEMİ NASIL HESAPLANIR?

Yumurtlama zamanının doğru tahmin edilmesi cinsel ilişki zamanını düzenlemek ve gebelik şansını arttırmak için gereklidir. Peki, yumurtlama dönemi nasıl hesaplanır?

Güvenilir olmayan yöntemler:

1. Takvim yöntemi: Çok düzenli adet gören kadınlarda, beklediği adet gününden 13-15 gün öncesi yumurtlama zamanı olarak beklenir ancak üreme çağında çoğu zaman adet döngüleri değişken olabildiği için güvenilir değildir ve daha etkili yöntemler tercih edilebilir.

2. Bazal vücut ısısı artışı: Yumurtlama sonrası hafif bir artış (genellikle 0.5 °C) olması anlamlı gibi görünse de gebelik ihtimalinin yüksek olduğu günü yakalamakta çoğu zaman geç kalınır.

3. Vajinal akıntı değişikliği: Akıntının daha sulu, bol miktarda ve uzayan ve yapışkan kıvama gelmesi östrojen seviyesinin çok arttığına ve yumurtlamanın çok yakın olduğuna işaret eder.

Daha güvenilir yöntemler:

4. İdrarda LH veya östrojen ölçümü: Diğer yöntemlere nazaran daha pahalı olan bu yöntemle kanda LH yükselişi başlangıcından 12 saat sonra tespit edilir. Bir sonraki adet döngüsünden tahmini arka arkaya yapılan testlerle yumurtlama öncesi ve yumurtlama zamanı yakalanabilir. 

5. Ultrasonografi: USG takibi ile yumurtalık içinde seçilmiş olan baskın yumurtanın belli bir boyuta (20-26 mm) geldiği ve çatlamak üzere olduğu görülebilir ve birliktelik önerilebilir. Ancak zaman ve emek tasarrufu açısından çok kullanışlı bir yöntem değildir.

Yeni yöntemler:

1. Tükürük ferningi: Tükürükten alınan sürüntünün incelenmesi ile ferning görüntüsünün ortaya çıkması artmış östrojen seviyesini gösterir.

2. Vajinal veya koltuk altı sıcaklık sensörleri: Sürekli olarak vücuttaki ısı değişimlerini kaydeder ve yumurtlama dönemindeki artışı yakalar.

3. Akıllı telefon hesabına göre tahmin: Akıllı telefonlardaki uygulamalar sayesinde gebelik şansının yüksek olduğu dönem ve yumurtlama zamanı belirlenebilir.

YUMURTLAMA (OVULASYON) HESAPLAMA ARACI


İLGİLİ DİĞER İÇERİKLER